कास्कीको कास्कीकोट गाविसबाट पोखरा आउदै गरेको ना३ख ६२८६ नं को बस आज बिहान सराङकोट गाविस वडा नम्बर ८ स्थित ठुल्ढुंगीमा दुर्घटनाग्रस्त हुदाँ एक बालक सहित १३ जनाको मृत्यू भएको छ । घटनामा ३९ जना घाइते भएका छन् ।

आज विहान पौने १० बजे भएको दुर्घटनामा एक बलाक, ६ जना महिला र ७ जना पुरुषको मृत्यू भएको छ । मृत्यू हुनेमा १० जना कास्कीकोट गाविसका र २ जना सराङकोट गाविसका रहेका छन् भने एक जना जना महिलाको सनातख हुन नसकेको प्रहरीले बताएको छ । मृतक भनिएकी एक महिला जिवित भेटिएपछि एक जनाको सनाखत हुन नसकेको स्थानियबासीलाई उद्धृत गर्दै प्रहरीले बताएको छ ।

घटनामा एक परिवारका बाबु र छोराको समेत मृत्यू भएको छ । त्यसैगरी अर्का एक परिवारका तीन जना घाईते छन भने एकको मृत्यू भएको छ । घटनामा १६ महिनाकी बालिकाकी आमाको पनि ज्यान गएको छ भने बालिका घाइते भएकी छन् । प्रहरीका अनुसार मृत्यु भएका मध्ये १० जनाको घटनास्थमै, दुई जनाको उपचारका क्रममा र एक जनाको उपचारका लागि अस्पताल ल्याउदै गर्दा बाटैमा मृत्यू भएको थियो ।

घटनामा परी घाइते भएका मध्ये ३ जनालाई उपचारको लागि काठमाडौमा लगिएको छ भने २२ जनाको पश्चिमाञ्चल क्षेत्रीय अस्पतालमा, १३ जनाको मणिपाल शिक्षण अस्पतालमा र एक जनाको चरक अस्पतालमा उपचार भईरहेको छ । पश्चिमाञ्चल अस्पतालमा रहेको घाइते मध्ये १३ जनाको अवस्था गम्भीर रहेको छ । मनिपालमा रहेको घाईते खतरामुक्त रहेको अस्पतालले बताएको छ ।

बस दुर्घटनामा कास्कीकोट आठका ५८ वर्षिय गोपाल गिरी, उनका २२ बर्षिय छोरा शिव गिरी, सोही ठाउँका ३ बर्षिय बालक सुर्दशन श्रेष्ठ, कास्कीकोट दुईका ५५ वर्षिय गोपि सुनार, ४५ बर्षिया गिरीमाया सुनार, ३८ बर्षिया मनपूजा नेपाली कास्कीकोट सातका ५० वर्षिय कृष्ण बहादुर थापा, कास्कीकोट ६ की ४० वर्षिया मीना कार्की, ४५ बर्षिय तेजबहादुर कार्की, १६ बर्षिया बिमला कार्कीको मृत्यू भएको छ । सराङकोट ३ की २६ वर्षिया विमला तिमिल्सीना र सराङकोट ५ का ६० बर्षिय कपिलमणि तिमिल्सेनाको पनि घटनामा मृत्यू भएको प्रहरीले बताएको छ । यसअघि १३ जनाको सनाखत भएको भएपनि मृतक भनिएकी सेतु त्रिपाठी जिवितै भेटिएपछि एक जनाको सनाखत हुन नसकेको हो ।

जेठी छोरी अनिता कार्कीको विवाहको लागि पोखरा आउदै गरेका कास्कीकोट ६ का बाबुराम कार्कीकी कान्छी छोरी विमलाको घटनामा ज्यान गएको छ भने कार्कीका श्रीमती सिता, १४ बर्षिय छोरा ईश्वर घाईते छन् । उनीहरुको मनिपाल र पश्चिमाञ्लच क्षेत्रीय अस्पतालमा उपचार भईरहेको छ । अनिताको विन्धवासीनी मन्दिरमा विवाह गर्ने कार्यक्रम रहेको आफन्तले बताएका छन् । घटना भएपछि अनितालाई बहिनीको मृत्यूको खबर नदिई विवाह गरेर पठाईएको आफन्तले बताए । घटनामा सराङकोट ३ की १६ महिनाकी बालिका खुशी तिमिल्ःसेनालाई सोही ठाउँकी १६ बर्षिया शान्ति थापाले उद्धार गरी बचाएकी छन् । तर, उनकी आमा विमला तिमिल्सेनाको भने ज्यान गएको छ । बालिकाको टाउकोमा चोट लागेको छ ।

दुर्घटनामा पश्चिमाञ्चल क्षेत्रीय अस्पतालमा उपचार गराई रहेका घाईतेहरुमा कास्की ठूलापोखरीकि ५८ वर्षिया झ्यापि सुवेदी, सराङकोट ३ की २१ वर्षिया सावित्रा थापा, कास्कीकोट ७ की ३० वर्षिया पार्वती थापा, कास्कीकोट २ का २० वर्षिय बृहस्पति सुनार, कास्कीकोट ७ की ६६ वर्षिया झ्यापि वस्ताकोटी, सराङकोट ३ की २२ वर्षिया शुशीला थापा, कास्कीकोट ६ की ५० वर्षिया लक्ष्मी सुवेदी, कास्कीकोट ८ की २० वर्षिया मञ्जु श्रेष्ठ, कास्कीकोट ८ कै २७ वर्षिय हरी श्रेष्ठ, दैलेख घर भई भैरबटोल बस्ने १६ वर्षिया मिरा खड्का, तनहुँ भगवतीपुरका बस चालक २३ वर्षिय राम बहादुर परीयार, कास्कीकोट ८ की २२ वर्षिया रिता विक, नवलपरासी कावासोती घर भएकी ५२ वर्षिया डिलमाया अधिकारी, कास्कीकोट २ का ३८ वर्षिय डिल्लीराम सुवेदी, कास्कीकोट ६ की ३५ वर्षिया पार्वती नेपाली, कास्कीकोट २ कै ५० वर्षिय मोहन भुजेल, कास्कीकोट ७ की १७ वर्षिया चन्द्रकला थापा, रोल्पा घर भएकी पोखरा बस्ने २६ वर्षिया माया रोक्का रहेकी छन् ।

मणिपालमा उपचार गराई रहेका घाईतेमा कास्कीकोट ८ की १७ वर्षिया सावित्रा अधिकारी, १७ वर्षिया विजयलक्ष्मी अधिकारी, १५ वर्षिया शोभा अधिकारी, ९ वर्षिया सरु जिसी, १० वर्षिया सविना जिसी, २२ वर्षिया मिना जिसी र कास्कीकोट ३ का ३६ वर्षिय लोकनाथ सुवेदी रहेका छन् । त्यस्तै सराङकोट ५ का ६५ वर्षिय उमानाथ तिमिल्सिना, ७५ वर्षिय मनिलाल तिमिल्सिना, १४ वर्षिया अर्चना जिसी र सराङकोट ३ की ३५ वर्षिया मिसिरा जिसी रहेको अस्पतालले जनाएको छ । यसैगरी सराङकोटका यामप्रसाद तिमिल्सिनाको चरक अस्पतालमा उपचार भईरहेको छ ।

घटना घाईते भएकाहरुलाई स्थानियबासी, प्याराग्लाईडिङ्गका लागि पुगेको पर्यटक, प्रहरी लगायतले उद्धार गरेका थिए । सडकबाट करिव ५० मिटिर तल खोल्सोमा खसेको बसले थिचिएका एक जनालाई जिवितै उद्धार गरिएको थियो भने बसले थिचिएर मृत्यू भएका ४ जनाको शवलाई चेनकुलीको सहयोगले बसलाई उठाएर निकालिएको थियो । घटनामा घाईते भएकाहरुले चालकको लापरवाहीले दुर्घटनामा भएको बताएका छन् ।

बसमा करिव ५५ यात्रु रहेको अनुमान गरिएको छ । घटनास्थल नजिकै सडकमा ढुंगा रहेको र ढुंगालाई छल्न खोज्दा बस सडकबाट तल खसेको चालकलाई उदृद्ध गर्दै प्रहरीले बताएको छ ।
तर, घटनामा परी घाईते भएका ईश्वर कार्कीले भने सडकमा रहेको खाल्डोलाई जोगाउन ड्राईभरले एक्कासी बे्रक लगाउदाँ बस सडकमा पल्टिएर तल गुल्टिएको बताए । घटना घटेको थाहापाएपछि सर्वसाधारणको पोखराको पश्चिमाञ्लचल क्षेत्रीय अस्पतालमा ठुलो भिड लागेको थियो ।

‘बुधबारसम्म जसरी पनि प्रधानसेनापतिलाई कार्वाही गर्नुपर्छ भन्ने विषय अहिले प्रधान हो। हामी यो विषयबाट पछि हट्दैनौं’ माओवादी वरिष्ठ नेता नारायणकाजी श्रेष्ठले नागरिकसँग भने ‘त्यसपछि कसलाई प्रधानसेनापति बनाउने विषय गौण बनेको छ। क्रमागत जो छ उसलाई नै बनाउने हो।’

माओवादी कटवाललाई कार्वाही गरी कुलबहादुर खडकालाई प्रधानसेनापति बनाउने तयारीमा लागेको थियो। कार्वाही सहमतिका आधारमा गर्ने भनी एक सातादेखि एमाले र माओवादी अनिर्णयको बन्दी बनेका छन्।

सम्भवतः बुधबार बस्ने नियमित मन्त्रिपरिषद् बैठकअघि कटवाललाई कारबाही गर्ने र एमालेले विकल्पका रुपमा अघि सारेका छत्रमानसिंह गुरुङलाई प्रधानसेनापति बनाउने प्रस्तावमा एमाले र माओवादी सहमतिमा आउनेछ।

‘हामीले राष्ट्र विभाजित नहोस् भनेर प्रस्तावअघि सारेका हौं। यसमा सबै लचिलो हुनुको विकल्प छैन’ एमाले महासचिव ईश्वर पोखरेलले भने। को प्रधानसेनापति बन्ने भन्ने विषय प्राविधिक भएकाले त्यसलाई सहमतिका आधारमा टुंगो लगाउने उनले बताए।

सहमतिका लागि बुधबार बिहान ८ बजे एमालेको आह्वानमा पार्टी संसदीय दल कार्यालय सिंहदरबारमा माओवादी कांग्रेस सहितको तीन दलीय संयुक्त बैठक बस्दैछ ।

एमालेको निर्णयमा सहमति नभई राष्ट्रिय सहमतिका लागि पार्टीले पहल गरेको पोखरेलले बताए। ‘मूल सहमतिका लागि यो कदम लिइएको हो। एमालेले हाम्रो धारणा लागू भयो भनेर उफ्रिने छैन पोखरेलले भने ।

‘माओवादीको ‘फेस सेभिङ’का लागि यो उपयुक्त अवसर हो। माओवादीले अहिले प्रधानसेनापति को बनाउनेमा भन्दा कार्वाही गर्ने विषयमा ध्यान दिएको छ’ एमालेका एक स्थायी कमिटी सदस्यले भने।

तीन दलबीच भेटघाट तीव्र

रक्षामन्त्री थापा, प्रधानसेनापति कटवाल र रथी खडकालाई हटाउने र नयाँ प्रधानसेनापतिको रुपमा तेस्रो वरियताका छत्रमानिसंह गुरुङलाई प्रधानसेनापति बनाउने प्रस्ताव एमालेले बिहान माओवादी र मध्याह्न कांग्रेस नेतृत्व समक्ष राखेको थियो।

एमाले अध्यक्ष झलनाथ खनाल नेतृत्वको टोलीले मंगलबार बिहान माओवादी पुष्पकमल दाहाल र दिउँसो काग्रेस उपसभापति रामचन्द्र पौडेल नेतृत्वको टोलीसँग आफ्नो प्रस्ताव राखेको थियो।

भेटघाटपछि पौडेलले प्रधानसेनापति हटाउने निर्णय कांग्रेसलाई मान्य नहुने जिकिर गरे। सत्तारुढ एमालेले लिने निर्णय प्रभावकारी हुने भएकाले विवेकपूर्ण निर्णय गर्न एमालेलाई सुझाव दिएको पौडेलले बताए। ‘कटवाललाई हटाए माओवादीकरण हुन्छ । हटाउने कुरा कुनै पनि हालतमा स्वीकार्य हुँदैन’ पौडेलले भने ।

महासचिव पोखरेलले एमाले प्रस्ताव पूर्णरुपमा अस्वीकृत भइनसकेको बताए। छलफलमा करिब पाँच मिनेट मात्र बसेका कांग्रेस सभापति गिरिजाप्रसाद कोइरालाले ‘झिनामसिना कुरामा विवाद गर्नको सट्टा वृहत् विषयमा ध्यान दिनु माओवादीलाई आग्रह गरेका थिए। करिब डेढ घण्टा लामो छलफलपछि कोइराला निवासबाट निस्केका प्रधानमन्त्री दाहालले एक/दुई दिनमै सहमति गरेर विवाद टुंगोमा पुर्‍याइने बताएका थिए ।

‘नागरिक सर्वोच्चता लोकतन्त्र र शान्तिका लागि सहमतिका साथ अगाडि बढ्ने कुरा भएको छ’ प्रधानमन्त्री दाहालले संचारकर्मीसँग भने ‘सहमतिको नजिक पुगेका छौं। हरेक विषय सहमतिमा नै टुंगिन्छ।’

कटवालको सुनाइ

प्रधानसेनापति रुक्मांगत कटवालको उमेरसम्बन्धी सर्वोच्चमा परेको रिटको सुनाईसँगै सेनाका आठ जनरललाई अवकास दिने निर्णय तत्काल कार्यान्वयन नगर्न दिएको अन्तरिम आदेश बदर गर्ने/नगर्ने विषय प्रभावित बनेको छ ।

कटवाल माओवादी सरकारबाट हटाइनुभन्दा अदालतको निर्णयबाट पद त्याग्ने मनस्थितिमा रहेका छन्। उमेरसम्बन्धी रिटको सुनुवाइ आगामी २३ गते हुने भएकाले आठ जर्नेलको सुनुवाइमा ढिलाइ भएको स्रोतले बतायो।

कटवालको उमेरका हकमा राजाको हुकुम प्रमांगीमा घटाइएकाले उमेर नाघेको दावी रिटमा परेको छ। गत वर्ष जेठ १५ गते गणतन्त्र घोषणा हुँदा राजाका हैसियतले जारी आदेशहरु, प्रयोग गरेका सुविधा, हैसियत र प्रचलन सबै अमान्य हुनेछन् भनी घोषणा गरिएको तथ्य रिटमा प्रस्तुत गरिएको छ।

अदालतले त्यही घोषणाको नजिरलाई आधार मानेर कटवालको उमेर बढी देखिनेछ। अदालतमा पेश गरिएका शैक्षिक प्रमाणपत्रमा चार वर्ष उमेर घटेको देखाइएको स्रोतले बतायो।

प्रहरीले रणवीर सेनाका उपत्यका इन्चार्जसँग धमलाले फोनमा गरेको कुराकानीको टेप र त्यही मुद्धाका अन्य तीन अभियुक्तको बयान प्रस्तुत गरेको थियो। प्रहरीले बुधबार नै जिल्ला प्रशासन कार्यालयबाट धमलालाई १४ म्याद थप गरेको थियो। अन्य तीनलाई हातहतियार तथा खरखजाना ऐन अन्तर्गत मुद्धा दायर गरिसकेको छ।

रणवीर सेनाका उपत्यका इन्चार्ज प्रदीप भनिने रामशुभक महतो र सैन्य कमाण्डर विनायक भनिने मनोजकुमार महतोले उक्त समूहद्वारा राजधानीमा गत मंसिरमा गरेका श्रृंखलाबद्ध बम विस्फोटमा समेत धमलाले सहयोग गरेको बयान दिएका छन्। प्रहरीले रामशुभकको टेकुस्थित कोठाबाट विस्फोटक पदार्थ समेत बरामद गरेको थियो। रकम असुलीबाहेक त्यसको समेत आधारमा प्रहरीले धमलामाथि अनुसन्धान गर्ने भएको छ।

महानगरीय प्रहरीले धमलालगायत अन्य तीन जनालाई महेन्द्र पुलिस क्लवमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा उपस्थित गराएन्। ´यो गम्भीर अपराधको कुरा छ। चोरी, गुण्डागर्दीजस्तो होइन। अनुसन्धानको संवेदनशीलताका कारण उनीहरुलाई दुई चार दिनपछि मात्र सार्वजनिक गर्छौं´, महानगरीय प्रहरी आयुक्त रमेश श्रेष्ठले भने।
महानगरीय प्रहरीले रणवीर सेनाका रामशुभक र मनोज महतो बम विस्फोट, जवर्जस्ती रकम असुली र बिध्वंसात्मक कृयाकलापमा संलग्न रहेको एवम् धमला र उनी निकट रहेर काम गर्ने वीरेन्द्रकुमार महतोले आपराधिक कृयाकलाप सन्चालन गर्न विभिन्न प्रकारले सहयोग गरेको उल्लेख गरेको छ।

धमलाको फन्दा मोबाइल टेप
समाचार पोर्टल नेपालजापानडटकमसँग सम्बद्ध रहेर आफूलाई पत्रकारका रुपमा समेत चिनाउँदै आएका रामशुभकले व्यापारीसँग रकम असुल्ने सम्बन्धमा धमलासँग मोबाइलमा गरेको कुराकानी रेकर्ड गरेका थिए।
धमलाले कुराकानीमा आफ्नो प्रभाववारे विश्वस्त गराउन खोज्दै व्यापारीसँग असुली आफ्नो भाग पक्का पार्नका लागि जोड दिइरहेको बुझन्छ। रामशुभकले विभिन्न चरणमा ऋषिसँग कुराकानी गर्दा शंका लागेकाले मोवाइलमा रेकर्ड गरेको बताए।

रणवीरसँग धमलाको आपराधिक संसर्ग
रामशुभक र वीरेन्द्रकुमारले पत्रकारितालाई माध्यम बनाएर रणवीर सेनाको गतिविधि सन्चालन गर्दै आएका थिए। रणवीर सेनाले तराईमा ठेक्कापट्टा गर्ने एक व्यापारीसँग ८० लाख रकम माग्दै आएको थियो। व्यापारीसँग रकम असुलेर सुरक्षित रहनका लागि ऋषि धमलाको सहयोग लिने तारतम्य वीरेन्द्रले मिलाएका थिए। ´पक्राउ पर्ने चार पाँच दिनअघि वीरेन्द्रले मेरो कोठामा आएर ऋषिसँग कुरा गरेका मैले पत्तो पाएको हुँ, हामीले उसको राष्ट्रिय अन्तर्राष्ट्रिय ख्याति देखेर पत्याउनु परेको हो´ रामशुभक बयानमा भन्छन्।

रामशुभकका अनुसार रकम असुलीको विषयमा धमलाले भारतमा रहेका रणवीरका नेताहरुसँग सिधा कुरा गर्थे। उनी अगाडि भन्छन्– ´व्यापारीले रणवीरको मान्छेलाई मात्र पैसा दिन्छु भनेकाले भारतबाट मान्छे आउनुपर्ने भयो, तर जनकपुर बन्द भएकाले आउन पाएनन्। पछि रणवीरका अध्यक्ष सन्देश काठमाडौं आए। सन्देशले व्यापारीलाई लिएर आई एक चोटी टेकुमा बोलायो, तर पुलिस छ भन्ने शंका लागि गाइएन।´

´हामीलाई ऋषिले एकचोटी रिपोर्टर्स क्लवमा बोलायो, बिहानै हामी गयौं, तर ऊ त्यहाँ थिएन´ रामशुभक भन्दै जान्छन्, ´फेरि अर्को पटक बोलायो, हामी गयौं, त्यतिबेला ऋषिका कुरा मलाई शंकास्पद लागे र उनीसँग त्यसपछिका कुरा मोवाइलमा रेकर्ड गरे।´

वीरेन्द्र महतोकाअनुसार रिपोटर्स क्लवमै धमलाले व्यापारी, रामशुभक र एक जना डा्रइभरलाई बोलाएर रकम तत्काल माग गरेका थिए। व्यापारीले दश लाख मात्र ल्याएको छु भनेपछि धमलाले त्यहींबाट रणवीरका नेतासँग कुरा गरेको उनी बताउँछन्। त्यो दिन रकमको कुरा मिलेन। भोलिपल्ट अर्थात माघ २० गते रामशुभकले धमलासँग कुरा गरी अनामनगरमा भेटेर व्यापारीसँग रकम लिने योजना बनाए। धमला चाँहि एक साप्ताहिकको कार्यालयमा बसेछन्। ´हामी जाँदाजाँदै पक्राउ पर्‍यौं´ उनले भने।

धमलाले आफूलाई जानकारी नदिई व्यापारीसँग बार्गेनिङ गर्दा वाईसीएल लगाएर ठीक पार्छु भनेर धम्क्याएको समेत वीरेन्द्र बताउँछन्। ´ऋषिले २० लाखमा आफूलाई १० लाख र बाँकी ५–५ लाख दिने भन्थे´ उनी थप्छन्।

मनोज महतो चाँहि रणवीर सेनाद्वारा पछिल्लो समय काठमाडौं पठाइएका हुन्। उनी मधेश राष्ट्र जनतान्त्रिक मोर्चा छाडेर भारत पसी रणवीर सेनामा लागेका थिए। काठमाडौंमा उनले सैन्य जिम्मेवारी पाएका थिए। उनले राजधानीमा भएका विस्फोटको चाँजो मिलाएका थिए। धमलाको सहयोगमा राजधानीमा आतंक मच्चाउने र रकम असुल गर्ने आफ्नो समूहको योजना रहेको उनी बताउँछन्। ´व्यापारीले ४० लाख दिएको ख48डमा ऋषिलाई दश, हामी तीन्ाले दश र पार्टीलाई २० लाख भारत हु48डी गरिदिने योजना थियो´, उनी भन्छन्।

मुलुक विकासको अनेकौं सम्भावनाका माझ सजीवन खेती पनि अर्को विकल्पका रूपमा देखापरेको छ ।

देशव्यापीरूपमा अभियानका साथ सजीवन खेती विस्तार गरी पर्याप्त मात्रामा जैविक इन्धन उत्पादन गर्नसके बर्सर्ेे पेट्रोलियम पदार्थ आयातमा बाहिरिने अर्बौ रूपैयाँ मुलुक निर्माण प्रक्रियामा लगाउनसकिने र वातावरण संरक्षण गतिविधिमा समेत सहयोग पुग्ने धारणा सम्बद्ध पदाधिकारी एवम् विज्ञबाट आएको छ ।

आफैंसँग पेट्रोलियम पदार्थ हुने संयुक्त राज्य अमेरिका, ब्राजिल, भारत, चीनजस्ता विकसित राष्ट्रले बस, ट्रक र ट्याक्सीलगायत रेल गुडाइसकेको र हवाइजहाज उडाइसकेको विद्यमान अवस्थामा प्रयोगका नआएका जमिनमा व्यापक रूपमा सजीवन खेती गरी आर्थिक क्रान्तिका साथ समृद्ध नयाँ नेपाल निर्माण अभियानमा जुट्न अब ढिलाइ गर्न नहुने सुझाव विज्ञहरूको छ ।

वन तथा भूसंरक्षण मन्त्रालयका सल्लाहकार डा. खेम भट्टर्राईले नेपालको भूबनावट र धरातीय यथार्थका आधारमा प्रचुर सम्भावना रहेको यस खेतीलाई व्यवस्थित र वैज्ञानिक ढङ्गले सञ्चालन गरिए मुलुकको विश्वास निर्माणमा कायापलट ल्याउन अन्य क्षेत्र तथा व्यवसाय अवलम्बन गर्नुनपर्ने बताउनुभयो ।

सजीवन ऊर्जा कार्य नीति तय गर्ने प्रक्रिया अन्तिम चरणमा पुगेको जानकारी दिंदै उहाँ खोला तथा नदी छेउछाउका खेर गइरहेका जग्गा, ठूला विद्युत् आयोजनाका तारमुनि, सुख्खा चौरजस्ता भूभागमा सजीवनको खेती गर्न अनुकूल हुने सुझाव दिनुहुन्छ ।

सामान्य मिलमा तोरी बदामजस्तै पेल्दा आउने जैविक ऊर्जाका रूपमा परिचित सजीवनको एक लिटर तेलले पेट्रोलियम पदार्थको अनुपातमा दर्ुइ किलोमिटरभन्दा पनि बढी १२ किलोमिटर गाडी गुड्ने, ६७ प्रतिशत कार्बन कम फाल्ने, सल्फर डाइक्साइडजस्तो हरित ग्यास नफाल्ने र धुपबत्ती बालेजस्तो बास्ना फाल्ने र प्रशोधनका क्रममा उपयोगी चिल्लो पदार्थ ग्लिसिरिनसमेत प्राप्त हुने बताइएको छ ।

वैकल्पिक ऊर्जा पर््रबर्द्धन केन्द्र -एइपीसी)ले यस वर्षो जैविक इन्धन कार्यक्रमअर्न्तर्गत पाँच करोड रूपैयाँ विनियोजन गरी जैविक प्रविधि रणनीतिलाई प्राथमिकता दिएको बताएको छ ।

केन्द्रका वरिष्ठ तालिम अधिकृत नवराज ढकालले समयको माग र आफ्नो रणनीतिअनुरूप तेल प्रशोधन केन्द्र, पम्प स्थापना तथा स्तरीय प्रयोगशालाको स्थापना, आवश्यक सामग्री उत्पादन, खेती सञ्चालनका लागि क्षमता अभिवृद्धि र केही स्थानमा नमुना कार्यक्रम सञ्चालन गर्न लागिएको जानकारी दिनुभयो ।

सजीवन खेतीतर्फआकर्षाका लागि इच्छुक व्यक्ति तथा कम्पनीलाइै प्रोत्साहन गर्नुका साथ विभिन्न जिल्लामा गरिएका खेतीको तथ्याङ्क लिने कार्य भइरहेको र विज्ञ तथा सरोकारवाला सबै पक्षसँग छलफल जारी रहेको सो केन्द्रले जनाएको छ ।

हाल पाल्पा, सिरहा, झापा, नेपालगञ्ज सर्ुर्खेतलगायतका जिल्लामा विभिन्न प्रजातिका सजीवन खेती भइरहेको जानकारी दिंदै वरिष्ठ तालिम अधिकृत ढकालले तेल उत्पादन क्षमताका आधारमा खेतीका लागि सुहाउँदो प्रजाति सिफारिस गरिने बताउनुभयो ।

करिब एक हजार दर्ुइसय मिटरको उचाइसम्म व्यावसायिक खेती गर्न सकिने सजीवनको दानामा २० देखि ४० प्रतिशत तेल रहने वन तथा भूसंरक्षण मन्त्रालयका सल्लाहकार डा. खेम भट्टर्राईले जानकारी दिनुभयो । हाल अमेरिकामा प्रतिवर्ष२४ अर्ब र ब्राजिलमा २० अर्ब लिटर तेल सजीवनबाट उत्पादन गर्ने एक तथ्याङ्कले जनाएको छ ।

“मेरो के कसुर थियो र मैले मर्नु परेको हो !” जनकपुरमा कार्यरत पत्रकार महिला उमा सिंहको आखिरी शब्द हुन् यी । हत्याराको समूहद्वारा अत्यन्त क्रूरतापर्ूवक हत्या गरिएकी उमा सिंहले मर्नुअघि अस्पतालमा आफ्नो साथी मनिका झालाई देखेर यी शब्द पोखेकी थिइन् ।

अहिले मोनिका उमाको लागि न्याय माग्दै राजधानी र बैङ्ककसम्म पुगेकी छिन् । मोनिका भन्छिन्- “मेरो ज्यान गए पनि म उमा दिदीको हत्यारालाई सजाय नदिएसम्म उनलाई न्याय दिलाउन सधैँ लागिरहने छु । एक्लै भए पनि आन्दोलन गरिरहन्छु । म डराउँदिनँ, अझै म समाचार लेखिरहन्छु र जनकपुरमै पत्रकारिता गर्छ

मोनिकालाई पनि पटकपटक धम्की आएको छ । उमा मारिएको दिन उनको घरमा पनि हमला भएको छ । घरको ढोकामा क्रस चिहृन लगाइएको छ र भनिएको छ-”अब त्रि्रो पालो हो ।” उनीमाथि हमला गरेपछि झयालसमेत फोडियो र भनियो-”ए पत्रकार, एफएम बाली ! अब तेरो पाली।”

“मलाई कतिखेर मार्ने हो भनेर म पर्खिरहेकी छु । मेरो ज्यान जानु पनि कुनै ठूलो कुरो भएन । उमालाई त खसी काट्नेभन्दा पनि क्रूर तरिकाले काटेर मार्‍यो भने मेरो परिवारले पनि मेरो आस मारिसकेका छन् ।” उमाले क्रियाशील पत्रकार महिला -डब्ल्युडब्ल्युजे) को कार्यालयमा पत्रकार महिलासामु आफ्नो पीडा पोख्दै भनिन्- “म जिउँदो छु जस्तो पनि मलाई लाग्दैन।”

आफ्नो दाजुभाइ र बुवासँग हिड्दा जनकपुरमा पुरुष पत्रकारहरूले चरित्रहीनको सङ्ज्ञा दिएको र त्यसको लिखित जानकारी नेपाल पत्रकार महासङ्घ, धनुषा शाखा र महासङ्घका अध्यक्ष धर्मेन्द्र झालाई दिए पनि कुनै पनि कारवाही नगरिएको मोनिकाले बताइन्।

दर्ुइ महिनाअघि दिउँसै सडकमा आतङ्क मच्चाउने समूहद्वारा उनलाई कुटपिट पनि गरिएको थियो । मोनिकाले बताइन्-”मैले समाज बिगारेँ रे।धेरै जान्ने भएको तँ भनेर मलाई पिटिएको थियो।” “उमा दिदी र मैले गरेको सङ्र्घष्ाको कसैले कल्पना पनि गर्न सक्तैन।तर्राईमा पत्रकारिता गर्नु, त्यो पनि महिलाले अत्यन्त गाह्रो भएको थियो, कहिलेकाहिँ चिया खान पनि हामीसँग पैसा हुन्थेन।”-मोनिकाले व्यथा पोखिन्।

“उमा जुझारु पत्रकार थिइन् । कसैसँग प्रश्न गर्न र कुरा गर्न उनलाई डर लाग्दैनथ्यो।फोनबाट मार्ने धम्की आएपछि पनि उनी डराएकी थिइनन्।उमा भन्थिन् कस्ले सुरक्षा गर्छ हामीलाई घरमै आएर मार्छन् उनीहरूले। र, भयो पनि त्यस्तै” – आँखाबाट बलिन्द्र धारा आँसु बगाउँदै मोनिकाले बताइन् ।

मोनिकाको विचारमा उमालाई कुनै राजनीतिक समूहले नभई महिलालाई अगाडि बढेको देख्न नसक्ने र महिलाको सफलता हर्ेन नसक्ने समूहले मारेको हो।मोनिका भन्छिन्-”म जिउँदो छु र मसँग कुरा गर्दै हुनुहुन्छ तर जब म मर्छर्ुुहाँ मेरो नाममा आन्दोलन गरिन्छ। जिउँदो रहँदा सुरक्षा दिन नसक्ने, मरेपछि सहिद घोषणा गरे पनि दस लाख दिए पनि केही हुँदैन।दश लाखमा उमाको जीवन आउँछ – उनको परिवारले छोरी पाउँछ। मरेकाले न्याय नपाउने देशमा म जिउँदोले के न्याय पाउँछु होला”